Zabory i odzyskanie niepodległości

 

W wyniku III rozbioru ziemie polskie znalazły się pod władzą trzech zaborów: rosyjskiego, pruskiego i austriackiego.

 

Największy obszar (część środkowo-wschodnią) Rzeczpospolitej Obojga Narodów (bo pod taką nazwą funkcjonowało wcześniej państwo polskie) zajęła Rosja. Jej władzom bardzo zależało na tym, żeby ludzie zamieszkujący zagarnięte tereny jak najszybciej zapomnieli o tym, że są Polakami i nie próbowali walczyć o utworzenie państwa Polskiego. Nie było już Sejmu ani wojska polskiego, a w urzędach i szkołach kazano mówić tylko po rosyjsku.  dziewczynki Dzieci nawet na przerwach nie mogły rozmawiać między sobą w języku, który kochały najbardziej i w którym najlepiej potrafiły się wypowiedzieć. To właśnie po polsku mamy codziennie z nimi rozmawiały i śpiewały im kołysanki, a ojcowie opowiadali dawne dzieje i przekazywali cenne życiowe rady. Teraz dzieci musiały mówić w języku, którego prawie nie znały. Nauczyciele byli bezwzględni i surowo karali nieposłusznych uczniów. Nowa władza kazała też zamknąć polskie szkoły średnie oraz wyższe i założyła w ich miejsce rosyjskie. Nie było polskich teatrów, nie drukowano też polskich czasopism. Wprowadzono stan wojenny – na ziemiach, które przyłączono do Rosji, rządziło wojsko. Po ulicach chodzili żołnierze sprawdzając, czy ludzie posłusznie podporządkowali się nowej władzy i surowo karząc jakiekolwiek przejawy buntu. Wielu Polaków zostało wywiezionych w głąb Rosji, skąd już nigdy nie wrócili do swojej ojczyzny.

 

Podobnie obchodzono się z Polakami na terenach przyłączonych do zaboru pruskiego (część północno-zachodnia Rzeczpospolitej). W szkole można było mówić tylko po niemiecku. Na polskich ziemiach osiedlali się Niemcy. Polacy nie mogli zakładać nowych gospodarstw. Pewnego razu pan Michał Drzymała kupił kawałek ziemi, ale nie pozwolono mu wybudować na nim domu. Urządził się więc w wozie, ale i to nie podobało się władzom. Kazano mu się wyprowadzić, toteż wykopał sobie ziemiankę i zamieszkał pod ziemią.

 

wóz Drzymały

 

Najmniejsza część polskiej ziemi znalazła się pod panowaniem austriackim (południe Rzeczpospolitej). Choć występowało tam największe zacofanie gospodarcze, to jednak Polacy nie byli aż tak uciskani, jak w pozostałych zaborach. Istniały polskie szkoły, rozwijała się kultura i nauka, a chłopi otrzymali ziemię na własność.

 

W 1914 roku wybuchła I Wojna Światowa. Brało w niej udział wiele państw. Polacy bardzo ucierpieli na skutek działań wojennych. Ginęli w czasie starć zbrojnych, głodowali, wywożono ich  bardzo daleko w głąb Rosji, a ich ziemię palono. Zabierano im zwierzęta gospodarskie i wartościowe przedmioty.

 

pożoga

 

W wojnie tej brały udział również polskie Legiony walczące razem z armią austriacką przeciwko Rosjanom. Wielką rolę w ich organizacji odegrał marszałek Józef Piłsudski , który dowodził I Brygadą. Powstała też Rada Regencyjna, która na pewien czas wzięła na siebie obowiązki polskiego rządu.

 

MarszałekW 1918 roku zmęczone wojną kraje zaczęły rozważać możliwość jej zaprzestania. Prezydent Stanów Zjednoczonych, Thomas Woodrow Wilson postawił kilkanaście warunków, które miały być spełnione, żeby można było wojnę zakończyć. Jeden z nich mówił o utworzeniu państwa polskiego.

 

11 listopada Niemcy podpisały akt kapitulacji, przez co zakończyły działania wojenne. Tego samego dnia Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową, a wojsko niemieckie zaczęło wycofywać się z ziem polskich. Następnie Naczelny Dowódca Wojsk Polskich ogłosił wszem wobec, że właśnie powstało niepodległe państwo polskie.